KNMI Nieuwsberichten

-- Berichten van vandaag.
24 november 2017 China en recent ook India kampen met grote problemen met de luchtkwaliteit. In de media verschijnen regelmatig mistige foto's waarbij de zon overdag niet of nauwelijks zichtbaar is. De hoeveelheden fijnstof overstijgen in sommige steden soms wekenlang de gestelde normen. Veel mensen dragen uit bescherming de hele dag een mondkapje. Veel zwavel in China Bij de grote boosdoeners in China en India horen kolencentrales. Kolen zijn rijk aan zwavel, wat kan leiden tot de vorming van fijnstof. Figuur 1 toont de gemiddelde hoeveelheid zwaveldioxide (SO2) in China voor de periode 2005-2014. De satellietwaarnemingen laten goed zien hoezeer China al vele jaren gebukt gaat onder zwavel. Recentelijk is er boven China wel een afname in zwaveldioxide gemeten, een gevolg van beleidsmaatregelen. In India is er echter tegelijkertijd een snelle toename van de zwaveluitstoot geconstateerd. Er zijn zorgen dat India in de komende jaren een tweede China wordt. Zwavel in Europa vrijwel verdwenen Figuur 1 laat ook zien dat Europa tegenwoordig vrijwel verschoond is van zwavel, met uitzondering van een paar oude kolencentrales in Zuidoost-Europa. Zwaveldioxideconcentraties in Nederland zijn zo laag dat ze vrijwel niet meer te meten zijn. Naar aanleiding van de zure regen problematiek is sinds de jaren 1980 zwavel uit fossiele brandstoffen verwijderd en worden de rookgassen van kolencentrales gefilterd. Dat de concentraties eerder veel hoger waren blijkt uit modelsimulaties voor 1975, 1990, en 2005 (zie Figuur 2). De zwaveldioxide in Europa in 1975 deed niet veel onder voor de huidige situatie in China. Vanaf ongeveer 1990 volgt een snelle afname dankzij succesvol beleid om emissies van zwaveldioxide te reduceren. Voorbeeld voor klimaatbeleid Ambitieus klimaatbeleid zoals vastgelegd in het klimaatakkoord van Parijs heeft als doel de uitstoot van CO2 in de komende decennia wereldwijd rap aan banden te leggen. CO2 is echter afkomstig uit veel meer bronnen dan alleen kolencentrales, waardoor effectieve maatregelen voor CO2 moeilijker zijn dan voor zwavel. Het met succes aangepakte zwavelprobleem in Europa geeft niettemin een inspirerend voorbeeld van waartoe millieumaatregelen kunnen leiden. KNMI-klimaatbericht door Jos de Laat en Michiel van Weele
vr, nov 24, 2017
Source: KNMI Nieuwsberichten
-- Berichten van gisteren of eerder.
22 november 2017 Elk jaar wordt na de winter en na de zomer de massabalans van de Alpengletsjers opgemaakt. Het vermoeden dat tijdens de ongebruikelijk warme junimaand dit jaar veel ijs zou smelten, is inmiddels bevestigd. Aan het eind van deze eeuw kan 80 procent van het gletsjervolume in de Alpen zelfs helemaal verdwenen zijn. Afgelopen winter was droog en zacht, waardoor de gletsjers maar weinig sneeuw ontvingen. Tijdens de hittegolf in juni smolt het dunne wintersneeuwdek snel weg, en daarna stond het ijs lange tijd bloot aan de felle zomerzon. Figuur 1 toont de gevolgen voor twee Oostenrijkse gletsjers. De gemiddelde dikte van het afgesmolten gletsjerijs in de Hohen Tauern was 2 meter, evenveel als de recordwaarden uit 2003 en 2012. De Zwitserse zomerbalans van 20 gletsjers levert een gemiddelde dikte van de ijsafsmelt tot 3 meter. Dit jaar komt daarmee op een gedeelde tweede plaats met 2011 na recordjaar 2003. Het Oostenrijkse meteorologisch instituut ZAMG concludeert verder dat de gletsjers in de Hohen Tauern zich terugtrekken in het tempo zoals verwacht door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). In het jaar 2100 kan 80 procent van het gletsjervolume in de Alpen verdwenen zijn. De Pasterze gletsjer is naar verwachting zelfs al binnen 40 jaar volledig gesmolten. De temperatuur in Zwitserland en Oostenrijk was deze zomer uitzonderlijk hoog. In beide landen staat de zomer 2017 met 2,0 °C warmer dan normaal op de derde plaats in de meetreeks. Ook het warme voorjaar staat met +1,5 °C in de top tien. In september was het 1,5 °C kouder dan normaal en viel er lokaal veel sneeuw, waardoor een nieuw ‘all-time' afsmeltrecord werd afgewend. In de warme (+ 1,5 °C) en droge oktober werd de voorsprong weer tenietgedaan. Deze maand zijn, net als vorig jaar, sommige grote skigebieden weer vervroegd geopend dankzij overvloedige sneeuwval. In het tweede en derde weekend van november was de sneeuwgrens tijdelijk weer zo laag dat we sneeuwfoto's voorbij zagen komen vanuit het relatief laag gelegen Winterberg. Hopelijk stopt de gelijkenis met 2016 hier, de sneeuw smolt toen namelijk in rap tempo weer weg door een Alpenföhn, gevolgd door een zachte en zonnige december. KNMI-klimaatbericht door Anika Hoekstra
wo, nov 22, 2017
Source: KNMI Nieuwsberichten
20 november 2017 In De Bilt wordt 120 jaar ononderbroken gemeten. Ter ere daarvan heeft het KNMI een certificaat ontvangen van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Hiermee wil de organisatie het belang van lange termijn waarnemingen benadrukken. Wereldwijd was vorig jaar het warmste jaar sinds het begin van de metingen en 2017 is ook op weg naar de top 3. Wetenschappers weten dit vanwege de waarnemingen over de hele wereld. Deze gegevens vormen de basis van weersverwachtingen en klimaatwetenschap. Veel oude weerstations worden vanwege bezuinigingen of stedelijke ontwikkeling gesloten. Om het belang van lange termijn waarnemingsstations te benadrukken heeft de WMO dit jaar zestig stations erkend. Het is voor het eerst dat de WMO dit doet. De organisatie wil met dit initiatief overheden overal ter wereld aanmoedigen deze wetenschappelijke waarnemingen te beschermen en te handhaven. Het KNMI werd in 1854 opgericht. Oprichter Buys Ballot koos als eerste locatie de sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht. In 1897 verhuisde het instituut naar De Bilt, waar sindsdien gemeten wordt. Ons oudste weerstation staat in Den Helder en stamt uit 1843. Inmiddels beheert het KNMI in Nederland 35 automatische weerstations die continu de windrichting en –sterkte, de temperatuur, de relatieve vochtigheid, de neerslag, de globale straling van de zon, zicht en luchtdruk meten, evenals neerslagsoort en weertype.
ma, nov 20, 2017
Source: KNMI Nieuwsberichten
20 november 2017 De mens brengt het klimaat steeds verder uit evenwicht. Dat blijkt uit de nieuwste inventarisatie van de wereldwijde koolstofkringloop door een internationaal team van 76 wetenschappers. Vorige week kwamen de resultaten uit het Global Carbon Project naar buiten. Herstel van het evenwicht zal honderden jaren duren. De koolstofkringloop beschrijft de uitwisseling van koolstof in de vorm van CO2 tussen de atmosfeer en het land- en zeeoppervlak. Zolang er evenveel CO2 binnenkomt als uitgaat dan blijft de CO2-concentratie in de atmosfeer gelijk. Natuurlijk evenwicht Sinds het einde van de laatste ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, tot ruim 200 jaar geleden was de koolstofkringloop in evenwicht en zat er gemiddeld 600 gigaton carbon aan CO2 in de atmosfeer (1 GtC is gelijk aan 1 biljoen kilo koolstof). De opname en afgifte van CO2 door vegetatie op het land is jaarlijks zo'n 120 GtC, terwijl de stroom CO2 van en naar de oceanen ongeveer 70 GtC bedraagt. Door deze sterke uitwisseling blijft een CO2 molecuul gemiddeld slechts 3 jaar in de atmosfeer. Mens verstoort het evenwicht Door het platbranden van bossen en het opstoken van olie, steenkool en gas verstoort de mens het evenwicht in de koolstofkringloop. In het Global Carbon Project is via metingen, inventarisaties van emissies en modelstudies vastgesteld hoe groot deze verstoring is (Figuur 1). Per jaar stoot de mens bijna 11 GtC aan CO2 uit. Iets meer dan de helft hiervan wordt opgenomen door het land en de oceanen. De rest zorgt voor een toename van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer met 4.7 GtC per jaar (vergelijkbaar met het gewicht van 20 miljoen boeing 747's!). Vanwege deze toename stijgt de temperatuur op aarde, verandert ons klimaat en stijgt de zeespiegel. Met klimaatmodellen en satellietmetingen brengt het KNMI de gevolgen hiervan voor Nederland in kaart. Herstel van het evenwicht De verstoring van de koolstofkringloop is sinds 1900 versneld toegenomen (Figuur 2). De hoeveelheid CO2 in de atmosfeer bedraagt nu 850 GtC. Dat is 250 GtC meer dan het natuurlijke evenwicht in de afgelopen 10.000 jaar. De toename van de hoeveelheid CO2 houdt pas op als de mens stopt met het uitstoten ervan. Het herstellen van het evenwicht duurt lang. Het herstel wordt niet bepaald door de verblijftijd van een CO2 molecuul in de atmosfeer, maar door de snelheid waarmee de extra CO2 weer uit de atmosfeer gehaald wordt. Schattingen geven aan dat het ongeveer 50 jaar duurt voordat de helft van de extra CO2 in de atmosfeer weer is opgenomen door de oceanen en het land. Na 100 jaar is 70 procent opgenomen. Daarna gaat het steeds langzamer, want pas na 300 jaar is 80 procent opgenomen en de laatste 20 procent kan wel duizenden jaren gaan duren. KNMI-klimaatbericht door Frank Selten
ma, nov 20, 2017
Source: KNMI Nieuwsberichten
17 november 2017 De luchtkwaliteit in Noord-India, met miljoenenstad New Delhi, is dramatisch slecht op het moment (Figuur 1). Wij zijn in India in het kader van het HiWAVES3 project en bezoeken collega-onderzoekers op het Indian Institute of Technology Delhi. Ons bezoek valt samen met jaarlijks terugkerende smog, dit jaar bijzonder hevig (Figuur 2). Oorzaken luchtvervuiling De Indus-Gangesvlakte staat bekend om zijn vruchtbare gronden, hoge bevolkingsdichtheid en slechte luchtkwaliteit. Luchtvervuiling vormt niet het hele jaar een probleem: in het voorjaar, voor de moesson, zit er veel stof in de lucht, aan het begin van de winter zijn het open vuren in landbouwgebieden die dikke smog veroorzaken (Figuur 3). Het klimaat en de grond in Noord-India zijn gunstig, er kunnen twee gewassen per jaar verbouwd worden: rijst in de zomer en graan in de winter. Rond november wordt de rijst geoogst en het graan geplant. De maaidorsers die bij de oogst gebruikt worden laten echter zo'n 30 centimeter van de plant staan. Deze restanten worden weggebrand, met veel rook tot gevolg. De relatief koele en stabiele weersomstandigheden met weinig wind dragen verder bij aan het ontstaan van dikke smog (Figuur 3). Het KNMI draagt met satellietproducten bij aan smogdetectie. Gevolgen voor bewoners De inwoners van New Delhi en de daaromheen gelegen gebieden ondergaan de smog gelaten maar voelen natuurlijk de effecten. Iedereen heeft last van zijn luchtwegen, er wordt veel gehoest. Astma-gerelateerde klachten nemen toe, mensen zijn vatbaarder voor long- en ooginfecties, en verminderd zicht leidt tot meer verkeersongelukken. Een oplossing voor dit jaarlijks terugkerende probleem is het voorkómen van de landbouwbranden. Een alternatieve strategie voor boeren zou veel leed in de regio besparen. Daarnaast zou het ook de CO2-uitstoot van de vuren beperken, en dus helpen om mondiale klimaatverandering te beperken. KNMI-klimaatbericht door Karin van der Wiel
vr, nov 17, 2017
Source: KNMI Nieuwsberichten